Το ευρω, η ΕΚΤ και η λιτοτητα | epohi.gr

 

Anti-austerity Strikes Take Place Across Europe

 

Του Φρεντερίκ Μποκαρά*

Και στις δύο περιπτώσεις, τόσο των άκριτων ευρωπαϊστών όσο και των αρνητών της ευρωπαϊκής ενοποίησης, η απαίτηση της βαθειάς κοινωνικής αλλαγής, της ρήξης με την κυρίαρχη λογική, απουσιάζει, δεν υπάρχει. Κι όμως, η απαίτηση αυτή καταγράφεται ως πλειοψηφική, κάθε φορά που υπάρχει η δυνατότητα να διατυπωθεί η λαϊκή βούληση, είτε με αγώνες είτε με έκφραση γνώμης. Είναι η απαίτηση για μια διαφορετική Ευρώπη και ειδικότερα για μια διαφορετική κεντρική τράπεζα κι ένα διαφορετικό ευρώ. Η δημαγωγική έλλειψη συνοχής στο λόγο τόσο των ευρωπαϊστών όσο και των εθνικιστών είναι φοβερή. Οι μεν συντάσσουν φράσεις για την κοινωνική Ευρώπη, χωρίς να προτείνουν καμία αλλαγή στο ευρώ, οι δε μιλούν για το έθνος, χωρίς να αμφισβητούν την απίστευτη εξουσία των αφεντικών, που διασφαλίζει ότι το χρήμα υπηρετεί τα κέρδη του μεγάλου κεφαλαίου και των τραπεζών. Και στις δύο περιπτώσεις ισχυρίζονται ότι το κύριο πρόβλημα είναι πάνω από όλα το επίπεδο των τιμών συναλλάγματος του ευρώ: δηλαδή η ανταγωνιστικότητα ως προς τους μισθούς. Τη στιγμή που χρειάζεται όχι μόνο να μειωθούν όλα τα άλλα κόστη, αλλά -κυρίως- να πραγματοποιηθούν νέες δαπάνες τόσο για τις δημόσιες υπηρεσίες όσο και από την πλευρά των επιχειρήσεων, με στόχο την ενίσχυση της απασχόλησης, των μισθών, της εξειδίκευσης και της έρευνας.

Να χτυπηθεί η λιτότητα

Για την ακρίβεια, η λαϊκή απαίτηση να αποκρουστεί η λιτότητα είναι η απαίτηση το χρήμα, δηλαδή το ευρώ, να κατευθυνθεί στις δημόσιες υπηρεσίες και στην απασχόληση, αντί να θρέφει το κεφάλαιο, τη χρηματοδότηση των επιχειρηματιών και τη μεταφορά των επιχειρήσεων εκτός Ευρώπης. Είναι, επίσης, η απαίτηση να γίνει αυτό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γιατί οι οικονομίες των χωρών μας είναι στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους και τα ζητήματα που τίθενται απαιτούν κοινές ευρωπαϊκές λύσεις (από τα οικολογικά προβλήματα μέχρι τα ζητήματα που θέτει η ύπαρξη των πολυεθνικών). Χρειάζονται μετασχηματισμοί με συνοχή, που θα συνδέουν τους στόχους της ευρωπαϊκής οικοδόμησης, τις εξουσίες που την υπηρετούν και τα οικονομικά μέσα με τα οποία υπηρετείται. Ας αναφέρουμε μερικές απλές γενικές αρχές σαν αρχή για την απαλλαγή από τη δικτατορία των χρηματοπιστωτικών αγορών, αντί να ισχυριζόμαστε ότι αυτή μπορεί να μετριαστεί, δηλαδή ότι γίνεται να συμφιλιωθούμε με αυτή. Στόχος μας είναι μια Ευρωπαϊκή Ένωση που θα διασφαλίζει την απασχόληση και την επαγγελματική κατάρτιση, σε κάθε στιγμή της ζωής, αντί να επιδιώκει τον ανόθευτο και απεριόριστο ανταγωνισμό. Στόχος μας είναι μια ΕΕ της συνεργασίας, όχι ομοσπονδιακή, αλλά με τη μορφή συνομοσ῾῾πονδίας κρατών που ενώνονται με ελεύθερη βούληση. Στην υπηρεσία αυτών των στόχων θέλουμε να μοιραζόμαστε από κοινού την εξουσία δημιουργίας νομίσματος, με βάση τη δημοκρατική εξουσία των ανθρώπων, εκεί όπου οι ίδιοι ζουν, αντί να στοχεύουμε σε μια ομοσπονδιακή ολοκλήρωση, όπου η ΕΚΤ υπαγορεύει στους λαούς πώς θα πορευτούν και ποιες κοινωνικές κατακτήσεις θα αφανίσουν.

Μπορούμε να αρχίσουμε από τώρα

Μπορούμε από τώρα κιόλας ν’ αρχίσουμε να διαμορφώνουμε μια διαφορετική ΕΚΤ, ένα διαφορετικό ευρώ. Πρώτα απ’ όλα, η ΕΚΤ οφείλει να αναλαμβάνει συστηματικά τα χρέη του παρελθόντος, δρώντας σαν δανειστής τελευταίας προσφυγής, χωρίς τις αντικοινωνικές προϋποθέσεις που επιβάλλει. Κατόπιν, για τις νέες δημόσιες δαπάνες προτείνουμε τη δημιουργία ενός αλληλέγγυου ευρωπαϊκού Ταμείου για την Κοινωνική και Οικολογική Ανάπτυξη. Στόχος του, η χρηματοδότηση των νέων δημόσιων δαπανών των κρατών για την ανάπτυξη δημόσιων υπηρεσιών (εκπαίδευση, υγεία, κοινωνική προστασία, έρευνα) και για την ανάπτυξη της απασχόλησης με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Η λειτουργία του χρειάζεται να είναι δημοκρατική, με εκπροσώπους της ευρωβουλής και των εθνικών κοινοβουλίων, αλλά και εκπροσώπους των εργαζομένων στη διοίκησή του.
Το Ταμείο θα προχωρεί στη χρηματοδότηση συγκεκριμένων σχεδίων με τη δημιουργία νομίσματος από την ΕΚΤ και όχι αντλώντας από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, καθώς και από τα έσοδα ενός φόρου, όπως ο λεγόμενος «φόρος Τόμπιν».
Αυτός ο νέος δημοκρατικός και κοινωνικός θεσμός που θα παρεμβάλλεται ανάμεσα στην ΕΚΤ και τα κράτη-μέλη, θα αναλαμβάνει τους τίτλους των κρατικών χρεών βγάζοντας μας από τα νύχια των χρηματοπιστωτικών αγορών. Οι υπάρχουσες συνθήκες επιτρέπουν τυπικά μια τέτοια ενέργεια, σύμφωνα με το άρθρο 132.2 της Συνθήκης της Λισαβόνας, παρότι αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη λογική που ακολουθείται σήμερα για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση.
Στηρίζοντας μια τέτοια πρόταση προβάλλουμε ένα λαϊκό αίτημα: το χρήμα των Ευρωπαίων, η ΕΚΤ, το ευρώ πρέπει να χρηματοδοτούν τις δημόσιες υπηρεσίες. Είναι δυνατό να γίνει, είναι αναγκαίο, είναι εφικτό. Γιατί να μη συμβεί;

Με λαϊκές πρωτοβουλίες

Τέλος, οι  επιχειρήσεις πρέπει να αλλάξουν ριζικά συμπεριφορά: να επενδύουν με κριτήριο την ανάπτυξη της απασχόλησης, αντί να προσανατολίζονται στη μεταφορά των παραγωγικών μονάδων εκτός Ευρώπης και στην κερδοσκοπία ή να επενδύουν με κριτήριο τη μείωση της απασχόλησης. Για να γίνει αυτό, βέβαια, χρειάζεται να δοθούν νέες εξουσίες στους εργαζόμενους και να προχωρήσουμε σε νέες εθνικοποιήσεις. Άμεσα όμως, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αντί να θρηνεί και να οδύρεται, η ΕΚΤ έχει την εξουσία να προτρέψει τις τράπεζες να έχουν μια άλλη συμπεριφορά μέσω της «αναχρηματοδότησής» τους. Αντί να τους δανείζει 1 τρισ. ευρώ σχεδόν δωρεάν και χωρίς καμία προϋπόθεση, οφείλει να τους χορηγεί χρήμα εφόσον αυτό το χρήμα χρηματοδοτεί πραγματικές επενδύσεις ή την έρευνα με στόχο την άνοδο της απασχόλησης, των μισθών και την ανάπτυξη των επαγγελματικών ικανοτήτων.
Η λαϊκή πρωτοβουλία θα μπορούσε να παίξει σημαντικό ρόλο προωθώντας αυτές τις διεκδικήσεις με δημόσιες πρωτοβουλίες, αμφισβητώντας τις σημερινές επιλογές της ΕΚΤ με διαδηλώσεις έξω από τις τράπεζες, με συγκεντρώσεις σε όλη την Ευρώπη, σε κάθε χώρα μπροστά στις κεντρικές τράπεζες ή όπου συναντιούνται οι εκπρόσωποι των εθνικών κυβερνήσεων, όταν συνεδριάζει το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ, με στόχο την ανατροπή αυτών των επιλογών. Μ’ αυτό τον τρόπο η πολιτική διαπάλη στην Ευρώπη θα αποκτούσε εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα.

* Ο Φρ. Μποκαρά είναι οικονομολόγος του τμήματος οικονομικής πολιτικής του Γαλλικού ΚΚ.

http://epohi.gr/portal/oikonomia/16994-borei-na-yparksei-enallaktiki-oikonomiki-politiki-stin-ee

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s