Νορβηγία: Κι ο πιστωτής υπεύθυνος για τα χρέη! (Επίκαιρα 19-25/9/2013) | Leonidas Vatikiotis

Νέαδεδομένα στα θέματατου δημόσιου χρέους,επί ευρωπαϊκού μάλιστα εδάφους,δημιουργεί η απόφαση της νορβηγικής κυβέρνησης να ξεκινήσει στις 15 Αυγούστου 2013 επίσημο λογιστικό έλεγχο για το κατά πόσο είναι νόμιμο το δημόσιοχρέος που τηςοφείλουν μια σειρά κυβερνήσεις αναπτυσσόμενων χωρών. Το «νέο» που εισάγει η κυβέρνησητης Νορβηγίας αφορά την ευθύνη του πιστωτή. Επίσης, την ηθική υποχρέωση που έχει ο πιστωτής να αποδείξειότιτο χρέος που του οφείλουν άλλες κυβερνήσειςείναι νόμιμο! Πρόκειται για έναμεγάλο βήμα προς τα μπρος που αν εφαρμοστείκι από άλλες κυβερνήσειςμπορεί να σηματοδοτήσει μια ριζική ανατροπή στον χάρτη του χρέουςόπως έχει διαμορφωθείστη ευρωζώνη σε βάροςτων περιφερειακών χωρών οι οποίες έχουν μετατραπεί σε αποικίεςχρέουςπρος όφελος των χωρών του κέντρουπου τις απομυζούν. Ας φανταστούμε για παράδειγμα τις συνέπειες που θα είχε ένας λογιστικόςέλεγχος για το χρέος που οφείλει η Ελλάδα στη Γερμανία όταν θα εξέταζετη συμβατότηταμε το διεθνές δίκαιο των δύο δανειακών συμβάσεων με τις οποίες η Ελλάδα δέθηκεχειροπόδαρα ή την δυνατότητα συμψηφισμού των όσων οφείλει η Ελλάδα σήμερα με τα (πολλαπλάσια σε αξία!) ποσά που οφείλει η Γερμανία στην Ελλάδα από τον ΔεύτεροΠαγκόσμιο Πόλεμο. Αναμφισβήτητα,η κίνηση τηςΝορβηγίας δυσχεραίνειτη θέσητηςΓερμανίαςκαι των άλλων χωρών που έχουν δανειοδοτήσειτην Ελλάδα για να σώσουντις τράπεζές τους. Επίσης δίνει νέαερείσματαστις χώρεςπου αντιμετωπίσουν κρίση χρέουςνα ζητήσουν λογιστικό έλεγχο του χρέουςως έναμέσογια την διαγραφή μέρουςή ακόμηκαι όλου του δημόσιου χρέουςτους.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ
Για το θέμαμιλήσαμεμε την Γκίνα Έκχολτ, διευθύντρια του Νορβηγικού Συνασπισμού για την Διαγραφή του Χρέους, που έχει εξειδίκευσησε θέματα δημόσιου χρέουςκαι διδάσκειστο Πανεπιστήμιο του Όσλο.
– Τι έχει πετύχει μέχρι τώρα ο Νορβηγικός Συνασπισμόςγια την Διαγραφή του Χρέους;
– Ο Νορβηγικός Συνασπισμόςγια την Διαγραφή του Χρέους(SLUG) ιδρύθηκετο 1994. Είναι ένας συνασπισμόςπερισσότερων από 40 Νορβηγικών οργανώσεωνπου μάχεταισε εθνικό και διεθνές επίπεδο για να επιβληθεί δικαιοσύνηστο χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών. Εργαζόμαστεγια την ακύρωσητου μη νομιμοποιημένου και μη βιώσιμου χρέους.
Μη νομιμοποιημένοκαλούμετο χρέος που είναι αποτέλεσμα ανεύθυνου δανεισμού σε μη νομιμοποιημένακαθεστώτα.Εδώ περιλαμβάνονται περιπτώσειςεκ των προτέρων γνωστού δανεισμού σε διεφθαρμένεςκυβερνήσειςγια πολιτικούςλόγους και χωρίςνα υπάρχει διαβεβαίωσηότι τα δάνεια θα ωφελήσουν τον λαό της χώρας. Μη νομιμοποιημένοχρέος μπορεί επίσης να προκύψει από ανεύθυνα έργα που απέτυχαννα υπηρετήσουν έναν ευρύτερο σκοπό ή προκάλεσαν ζημιά στο λαό ή το περιβάλλον. Προσπαθούμε να αποκαλύψουμε περιπτώσειςμη νομιμοποιημένου χρέουςκαι πιστεύουμεότικάθε τέτοιοχρέος πρέπει να διαγραφεί.
Οιπληρωμές για την εξυπηρέτηση του χρέουςαπομυζούνπόρους τους οποίους οι εξαθλιωμένες χώρεςθα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν για να διασφαλίσουντα βασικά ανθρώπινα δικαιώματατου πληθυσμούτους. Την ίδια ώρα που όλοςο κόσμος δίνει 141 δις. δολ. σε βοήθειαστις αναπτυσσόμενες χώρεςετησίως, οι ίδιες αυτέςχώρεςπληρώνουν 464 δισ. δολ. για εξυπηρέτηση δανείων. Αυτό σημαίνει ότι η ροή του χρήματοςείναι από το Νότο προς το Βορρά. Η δικήμας προσπάθεια είναι να ανακόψουμε και να αντιστρέψουμεαυτή την ροή του χρήματοςμέσωτηςεφαρμογήςτων αρχών του υπεύθυνουδανεισμού και τηςδημιουργίαςενός δίκαιου και διαφανούς διεθνούς σχετικούμηχανισμού.
Οισημαντικότερεςεπιτυχίες εδώ στη Νορβηγία στην κατεύθυνσηεπιβολής δικαιοσύνηςστο θέματου χρέουςεπήλθαν το 2007 με την ακύρωσηχρέους που είχε δημιουργηθείαπό μια σειρά αποτυχημένων κυβερνητικών προγραμμάτων τη δεκαετία του 1970 στο πλαίσιο της ΕκστρατείαςΕξαγωγής Πλοίων. Η κυβέρνηση τηςΝορβηγίας ακύρωσετα χρέηστη βάση τηςσυνυπευθυνότητας, μονομερώςκαι χωρίςνα το χαρακτηρίσειως αναπτυξιακή βοήθεια.
Τώρα, έξι χρόνια μετά, η κυβέρνησηξεκίνησε έναν επίσημο λογιστικό έλεγχο για να εξετάσει αν υπάρχει επιπλέον χρέος από αναπτυσσόμενες χώρες που να οφείλεταιστη Νορβηγία το οποίο προέρχεταιαπό ανεύθυνο δανεισμό. Πρόκειται για καινοτόμα εξέλιξη καθώς είναι η πρώτη φοράπου ένας τέτοιος λογιστικόςέλεγχοςξεκινάει από πιστωτή. Έτσι «σπάει» η ιστορική παράδοση που εναποθέτειόλη την ευθύνη για τα χρέηστον δανειολήπτη. Καθώς ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρεςυποφέρουν από μη βιώσιμα χρέη,ο λογιστικόςέλεγχος στη Νορβηγία χαρακτηρίζεταιως μια ευχάριστη πρωτοβουλία απ’ όσουςπαλεύουν για την μεταρρύθμιση της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικήςαρχιτεκτονικήςκαι την εξάλειψη τηςφτώχειας.
– Ποια άλλαβήματα έχει κάνει η κυβέρνηση της Νορβηγίας σε διεθνές επίπεδο για το θέμα του χρέους;
– Πέραν των όσων προανέφερα, η κυβέρνησητης Νορβηγίας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειώνγια την προώθηση του υπεύθυνου δανεισμού. Ο λογιστικόςέλεγχος πραγματοποιήθηκε από μια χρηματοπιστωτικήεταιρείαπου εξέτασε ενδελεχώς 33 συμφωνίες εμπορικών πιστώσεων από το 1970 ως το 2000 προκειμένου να αξιολογήσειαν ήταν σε συμφωνία με τις εθνικές οδηγίεςκαι τις αρχές προώθησης υπεύθυνου δανεισμού όπως πρόσφατα συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του Συνεδρίου των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD). Η Νορβηγία υποστήριξε αυτέςτις αρχές και ο λογιστικόςέλεγχοςήταν η πρώτη συγκεκριμένη χρήσηαυτών των αρχών.
Η Νορβηγία επίσης έχει στηρίξειτην τρέχουσαδουλειά της UNCTAD για την δημιουργίαενός μηχανισμού επίλυσηςτων κρίσεων χρέους.Καθώς πολλές χώρεςεπιβαρύνονται από απεχθή και μη βιώσιμα χρέη, η προσπάθεια συγκρότησης ενός νέου, δίκαιου και ανεξάρτητου μηχανισμού επίλυσης κρίσεων χρέουςείναι κρίσιμη για την αντιμετώπισητων τρεχουσώνκρίσεων.
– Στο πλαίσιο του λογιστικού ελέγχουπου ξεκινήσατε πρόσφατα με επίκεντρο τις δανειακές συμβάσεις που υπέγραψε η Νορβηγία με την Ινδονησία τι είναι ακριβώςαυτό που ζητάτε;
– Στο επίκεντρο του λογιστικού ελέγχουπου εξέτασε 33 συμφωνίες εμπορικών πιστώσεων μεταξύ 1970 και 2000 βρέθηκαν χώρεςόπως η Ινδονησία, η Μιανμάρ, η Αίγυπτος, το Πακιστάν, το Σουδάν, η Ζιμπάμπουε και η Σομαλία. Η έρευνα τηςδικής μας επιτροπής (SLUG) αξιολογεί συγκεκριμένα αιτήματα από την Ινδονησία, την Αίγυπτο και την Μιανμάρ για να αξιολογήσει κατάπόσο η Νορβηγία λειτούργησε ως υπεύθυνος δανειστής.
Στην περίπτωση της Ινδονησίας, έχουμεεξετάσει δύο έργα που περιελάμβαναν πώληση περιβαλλοντικής τεχνολογίας σε αυτή τη χώρα στα μέσα της δεκαετίαςτου ’90. Στην έκθεσημε τίτλο «Είναι το χρέος τηςΙνδονησίας στη Νορβηγία μη νομιμοποιημένο;» (2009) αυτά τα έργα περιγράφονταν ως αποτυχημένα καθώς οι Νορβηγοί εξαγωγείς απέτυχαν να ανταποκριθούν στους όρουςτων συμβολαίων. Αντί για ένααιολικό πάρκο και μια τεχνολογία που θα παρακολουθείτις αλλαγέςστο θαλάσσιο περιβάλλον, ο λαόςτης Ινδονησίας έμεινε με χρέηαπό τα συγκεκριμένα έργα που ποτέ δεναπέδωσαν αναπτυξιακά οφέλη και τα οποία είχαν συναφθεί με το καθεστώς του Σουχάρτο που δενέχαιρε καμιάςνομιμοποίησης. Αυτά τα έργα αντικατοπτρίζουν χαρακτηριστικέςαδυναμίεςστους μηχανισμούς που επέτρεψαν την ανάληψη των έργων και την έλλειψηενός κατάλληλουμηχανισμού που να δίνει λύσεις όταν οι Νορβηγοί εξαγωγείς αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Το χρέος τηςΙνδονησίας που προκύπτει από αυτά τα έργα είναι πασιφανώς μη νομιμοποιημένο. Τα δάνεια που χορηγήθηκαν στο καταπιεστικόκαι μη νομιμοποιημένοκαθεστώς του Σουχάρτο περιελάμβαναν παραβιάσειςστην εκτίμησηκινδύνου, ενώ και για τα δύο έργα υπήρξε πεντακάθαρη αθέτηση του συμβολαίου,καθώς οι Νορβηγοί εξαγωγείς ουδέποτεπαρέδωσαν αυτά που είχαν συμφωνήσει. Γι’ αυτούςτους λόγους πιστεύουμεότι τα χρέηστην Ινδονησία πρέπει να ακυρωθούν.
– Ελπίζετε ότι η κυβέρνησή σας θα δεχτεί τα συμπεράσματακαι τις προτάσεις σας;
– Ελπίζουμε ότι η κυβέρνηση τηςΝορβηγίας θα παραγράψει απαιτήσεις που προέρχονται από ανεύθυνο δανεισμό,περιλαμβανομένων των χρεών της Ινδονησίας. Ελπίζουμε επίσης ότι η κυβέρνηση θα εφαρμόσειτις αρχές της UNCTAD, όπως ερμηνεύονταιστην έκθεσήμας, για όλεςτις μορφές δανεισμού περιλαμβανομένου κι αυτού που αφορά κρατικά ομόλογα. Η Νορβηγία θα πρέπει επίσης να αξιοποιήσειτην συμμετοχή τηςσε πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες για να προάγει την συμμόρφωσή τους με τις αρχές της ευθύνηςστις χρηματοοικονομικέςδραστηριότητες. Είμαστε δε στην ευχάριστη θέσηνα ανακοινώσουμεότι η κυβέρνηση τηςΝορβηγίας μαζί με μας, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για το Χρέοςκαι την Ανάπτυξη (Eurodad), και την αμερικάνικηπρωτοβουλία Jubilee USA φιλοξενούν στην ετήσια γενική συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο μια εκδήλωση που προβάλει σε διεθνές επίπεδο τον λογιστικό έλεγχο της Νορβηγίας. Επίσης θα συζητηθούνοι αρχές του ΟΗΕ για υπεύθυνο δανεισμό και μηχανισμόεπίλυσηςκρίσεων χρέους.
– Πιστεύεις ότι οι αρχές του ΟΗΕ γιατον υπεύθυνο δανεισμό πρέπει να γίνονται σεβαστές σε κάθε δανειακή σύμβαση;
– Για να είμαστε σαφείςοι αρχές του ΟΗΕ δεν σηματοδότησανκαι κάποια επανάσταση με την εισαγωγήτους το 2012. Παρόλα αυτά,το γεγονός ότι τέτοιεςδιεθνείς αρχές ορίστηκαν κι έχουν εισαχθεί είναι ένασημαντικό βήμα προς την κατεύθυνσηπιο υπεύθυνων πρακτικών δανεισμού. Οι αρχές αναγνωρίζουν τις ευθύνεςτου δανειστή, κάτι που αποτελείμια θετική εξέλιξη. Πολλές από τις αρχές στοχεύουν στην επίτευξη διαφάνειας και λογοδοσίαςεκ μέρουςτόσοτου δανειστή όσο και του δανειολήπτη. Μπορούν επομένως να συμβάλουν σε πιο υπεύθυνο δανεισμό.
Η UNCTAD αυτήτην περίοδο εργάζεταιστη κατεύθυνσησυγκέντρωσηςευρείαςυποστήριξης γι’ αυτέςτις αρχές. Μέχρι στιγμής 13 χώρεςτις έχουν υιοθετήσει:Αργεντινή, Βραζιλία, Καμερούν, Κολομβία, Γκαμπόν, Γερμανία, Ονδούρα, Ιταλία,Νεπάλ, Νορβηγία, Μαυριτανία, Μαρόκο και Παραγουάη. Για να λειτουργήσουνκαι να εμπεδωθούνείναι αναγκαίο ακόμηπερισσότερο χώρεςνα αναγνωρίσουν αυτέςτις αρχές και να δηλώσουν δημόσιαότι σκοπεύουννα τις εφαρμόσουν.
Δυστυχώς οι αρχές δεν είναι δεσμευτικέςκι έτσι κράτη που δενσυμμορφώνονται με αυτέςδενμπορούν να υποστούν κυρώσεις. Ελπίζουμε όμωςότι με τον καιρό αυτέςοι αρχές θα αποκτήσουν πιο δεσμευτικόχαρακτήρακαι θα εφαρμοστούνσε διμερήκαι πολυμερήσυμβόλαια δανεισμού.
– Σήμερα, τι σηματοδοτείπρακτικά στις σχέσεις μεταξύ πιστωτώνκαι οφειλετών η έννοια τηςευθύνης του πιστωτή;
– Με το πέρασμα των χρόνων η απόλυτη ευθύνη για τα χρέηβαραίνει την πλευρά του οφειλέτη. Ο όροςσυνευθύνη του πιστωτή δημιουργεί ένα ρήγμα με την ιδέα ότι ο οφειλέτηςείναι υπεύθυνος για το χρέος, ακόμη και για το επαχθές και το μη βιώσιμο. Στην ευθύνη του πιστωτή περιλαμβάνεταιη διενέργεια λογιστικών ελέγχων για να επιβεβαιωθείότι δενλαμβάνουν πληρωμές επί μη νομιμοποιημένου χρέους,η διαγραφή απαιτήσεων που μπορεί να προέρχονται από ανεύθυνο δανεισμό και η εφαρμογή των αρχών του υπεύθυνουδανεισμού σε κάθεμορφή δανεισμού.
– Και στην Ελλάδαεπίσης έχει κατατεθεί το αίτημα σχηματισμού επιτροπής λογιστικού ελέγχου ως ένα μέσο για την ακύρωση τουλάχιστον ενός μέρους του δημόσιουχρέους. Οιελληνικές κυβερνήσεις έχουν απορρίψει το αίτημα λέγοντας ότιείναι θέμα τιμής για την Ελλάδανα αποπληρώσει το χρέος της. Στην πράξη έχουν εκχωρήσεικάθε δικαίωμαρύθμισης του χρέους στους πιστωτές με αποτέλεσμα έπειτα από δύο μίνι αναδιαρθρώσεις (3.2011 και 11.2012) και μια γιγαντιαίων διαστάσεων (3.2012) να είναι ακόμη μη βιώσιμο,ενώ είναι ξανά στο τραπέζι η συζήτησηγια ένα νέο κούρεμα. Πιστεύεις ότιτο αίτημα του λογιστικού ελέγχουεφαρμόζεται μόνο στις αναπτυσσόμενες χώρες;
– Πιστεύω ότι οι λογιστικοίέλεγχοι είναι ένασημαντικό εργαλείο τόσο για τις αναπτυγμένες όσο και για τις αναπτυσσόμενες χώρες,όπως επίσης τόσογια τις χώρες-χρεώστεςόσο και για τις χώρες-πιστωτέςπροκειμένου να αποσαφηνίσουν ποια δάνεια είναι νομιμοποιημένα. Όλα τα μέρηθα πρέπει να συμφωνήσουν σε λογιστικούςελέγχους σε συμφωνία με τις αρχές του υπεύθυνουδανεισμού προκειμένου να κάνουν καθαρό ότι δεν εισπράττουνπληρωμές από μη νομιμοποιημέναχρέη.

http://leonidasvatikiotis.wordpress.com/2013/09/26/νορβηγία-κι-ο-πιστωτής-υπεύθυνος-για-τ/

O kokomaos

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s